Zwitser worden (regeling vanaf 2018)

Als je in Zwitserland komt wonen, betekent dat niet automatisch dat je ook Zwitser wordt. Je behoudt gewoon je Nederlandse nationaliteit en daarmee ook je Nederlandse stemrecht voor 2e Kamer en Europees Parlement. Voor Provinciale Staten en Gemeente heb je geen Nederlands stemrecht – daarvoor moet je in een Nederlandse provincie en gemeente wonen. In Zwitserland heb je met (alleen) je Nederlandse nationaliteit geen stemrecht – enkele uitzonderingen daargelaten

In sommige gemeentes en kantons hebben buitenlanders die in die gemeente (dat kanton) wonen, stemrecht voor de gemeenteraad (kantonsraad). Veelal heb je als lid van een door het kanton erkende kantonale kerk ook stemrecht voor de kerkeraad. In kanton Neuchâtel heb je zelfs stemrecht voor de Ständerat (1e kamer van Zwitserland). Dit omdat het stemrecht van de (landelijke) Ständerat op kantonaal niveau geregeld is in het kiesrecht. Dit blijven echter allemaal uitzonderingen: over het algemeen heb je in Zwitserland als niet-Zwitser geen stemrecht. De uitzonderingen, voorzover ze bestaan, zijn vooral te vinden in gemeentes en kantons in het Franstalige deel van het land. Daar is men in de regel wat progressiever dan in de Duits- en Italiaanstalige landsdelen.

Na enige tijd in Zwitserland gewoond te hebben zou je kunnen overwegen ook de Zwitserse nationaliteit aan te vragen. Dat is een heel proces op zichzelf. Hieronder beschrijf ik alleen de belangrijkste dingen om rekening mee te houden.

  • Als je 10 jaar in Zwitserland hebt gewoond en een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd hebt (C-Bewilligung), kun je de Zwitserse nationaliteit aanvragen. Je moet die op drie niveau’s aanvragen: op landelijk, kantonaal en gemeentelijk niveau. Alle drie de niveau’s moeten je nationaliteitsaanvraag goedkeuren. Je krijgt dan de burgerrechten van de gemeente en het kanton waar je woont, inclusief stemrecht voor gemeente, kanton en land. Je krijgt ook een Heimatort, over het algemeen is dat de gemeente waar je woont. De procedure is kostbaar (reken op enkele duizenden franken) en kan maanden, soms zelfs jaren, in beslag nemen. Meer informatie vind je op de website van het Bundesamt für Migration www.bfm.admin.ch.

In een aantal gevallen kom je voor een vereenvoudigde procedure in aanmerking. Het belangrijkste is: als je al ten minste 5 jaar in Zwitserland woont en ten minste 3 jaar met een Zwitser getrouwd bent, kun je de Zwitserse nationaliteit via de vereenvoudigde procedure aanvragen. Je hoeft dan “maar” 5 in plaats van 10 jaar in Zwitserland te wonen, en je verzoek wordt alleen op landelijk niveau bekeken. Gemeente en kanton worden “gehoord” maar hebben geen eigen stem in het proces. Dat maakt het geheel een stuk goedkoper en sneller – althans: minder duur en minder langzaam. Je krijgt het Heimatort van je Zwitserse echtgeno(o)t(e).

In alle gevallen geldt, dat je de taal moet beheersen (mondeling niveau B1 en schriftelijk niveau A2) en niet van een Zwitserse uitkering (Sozialhilfe) afhankelijk mag zijn.

  • Meer informatie over de naturalisatieprocedure vind je bij het Staatssekretariat für Migration (SEM). Voor de inburgering op kantonaal en gemeentelijk niveau benader je het best het Migrationsamt van het betreffende kanton. De kantonale en gemeentelijke regelingen kunnen van kanton tot kanton en van gemeente tot gemeente sterk verschillen.
  • Mijn eigen ervaringen bij mijn vereenvoudigde procedure lees je hier, maar hebben wel betrekking op de regeling zoals die tot en met 2017 gold.
  • Heel belangrijk: het Zwitserse recht stelt geen beperkingen aan het hebben van meerdere nationaliteiten. Wat betreft de Zwitsers mag je, als je Zwitser wordt, je Nederlandse nationaliteit behouden. Het Nederlandse recht zit echter anders in elkaar. Hoofdregel is dat je de Nederlandse nationaliteit automatisch verliest als je vrijwillig een andere nationaliteit aanneemt. Er zijn uitzonderingen op die hoofdregel, onder andere als je getrouwd bent met een Zwitser. De regeling is echter vrij ingewikkeld en de Nederlandse wetgeving op dit punt verandert ook regelmatig. In het voorjaar van 2012 dreigde de toenmalige rechtse Nederlandse regering, mede onder druk van de extreemrechtse gedoogpartner, met allerlei plannen om de mogelijkheden voor dubbele nationaliteiten nog verder in te perken.

    Let in het bijzonder ook op het woord automatisch. Door het enkele feit dat je vrijwillig een andere nationaliteit aanneemt, kun je de Nederlandse verliezen. Daar is geen uitspraak van een rechtbank of een beslissing van een ambtenaar of een instantie voor nodig. Tegen dit verlies van de Nederlandse nationaliteit kan ook geen beroep worden aangetekend. Veel mensen die, zonder het te weten, de Nederlandse nationaliteit zo verloren hebben, hebben geprobeerd het Nederlanderschap weer terug te krijgen door ministers, ministeries en zelfs de koning te vragen, of er niet een uitzondering kan worden gemaakt. Zonder succes. Ook al vind je het allemaal heel onrechtvaardig: de Nederlandse wet is op dit punt bikkel- en bikkelhard!
    Vanaf het moment dat je de Nederlandse nationaliteit hebt verloren is je Nederlandse paspoort of identiteitskaart automatisch ongeldig, zelfs als het niet door middel van gaten ongeldig is gemaakt. Het gebruiken van het Nederlandse paspoort of een Nederlandse identiteitskaart (als reisdocument, als legitimatiebewijs of anderszins) is vanaf dat moment strafbaar.

    Controleer dus heel goed VOORAF wat de consequenties voor je Nederlandse nationaliteit zijn, als je overweegt Zwitser te worden. De Nederlandse wet die e.e.a. regelt is de zogenaamde Rijkswet op het Nederlanderschap. Je kunt de actuele versie van die wet altijd raadplegen op www.wetten.nl. Een goede samenvatting van de Nederlandse regelingen en uitzonderingen omtrent het verliezen van de Nederlandse nationaliteit bij het vrijwillig aannemen van een andere nationaliteit staat op de website van “de” Rijksoverheid (de Nederlandse, welteverstaan).

  • Kwijt is spijt! Als je door het aannemen van de Zwitserse nationaliteit de Nederlandse nationaliteit bent kwijtgeraakt, kun je die niet zomaar meer terugkrijgen. In de meeste gevallen gaat het alleen via een zogenaamde optie-regeling. Voorwaarde daarvoor is onder andere, dat je ten minste een jaar onafgebroken in Nederland (incl. Saba, Bonaire en St. Eustatius), of op Aruba, Curaçao of het Nederlandse deel van St. Maarten woont. Je moet er dus voor langere tijd voor terug naar Nederland.

Disclaimer. Op dit blog en in de reacties erop verstrek ik informatie over de regeling rondom het al dan niet kunnen behouden van de Nederlandse nationaliteit bij het vrijwillig verkrijgen van de Zwitserse. Ik geef die informatie graag en hoop dat de lezers er hun voordeel mee kunnen doen – maar: ik ben geen advocaat of rechtsgeleerde. Aan de informatie op dit blog, inclusief de reacties van mijzelf en anderen op de blogs, kunnen dan ook geen rechten ontleend worden.

Advertenties
%d bloggers liken dit: