De directe democratie: minder direct dan u denkt

Zwitserland wordt regelmatig geprezen om de directe democratie. En inderdaad zijn er hier heel veel referenda en kan ook het volk zelf (grond)wetsvoorstellen in stemming laten brengen.
Dat dat verregaande gevolgen kan hebben, zagen we enkele weken geleden in Groot-Brittannië. Met een nipte meerderheid besloten de Britten de EU te verlaten, zonder dat iemand eigenlijk wel goed wist wat dat kon betekenen. Zodra de meerderheid bekend was, trokken alle politieke kopstukken die het referendum hadden geïnitieerd, zich terug als slakken in hun huisjes.
Referenda zijn dan ook niet altijd een methode om “het volk te laten beslissen”. In Groot-Brittannië wilden de conservatieven orde in eigen partij krijgen en ook hier in Zwitserland is partijpolitiek vaak een reden voor een Volksinitiative. Met name de SVP gebruikt het middel vaak om zich te profileren.

Het is dan ook wel eens goed om te kijken, wat er van zo’n initiatief terechtkomt. Zo had Zwitserland enkele jaren geleden een zogenaamd Masseneinwanderungsinitiative. De SVP stelde voor, dat Zwitserland de grenzen weer zou sluiten en buitenlandse werknemers alleen mondjesmaat zouden worden toegelaten op grond van strikte quota. 50,3% van de stemmers liet zich overtuigen door de miljoenenverslindende propagandacampagne van de SVP, die zich op de borst klopte als grote vertegenwoordiger van het volk.
Tegelijkertijd wist iedereen donders goed dat het Masseneinwanderungsinitiative niet letterlijk om te zetten was zonder verregaande gevolgen voor de relaties en verdragen met de EU.In de aanloop naar de omzetting ontstonden al de eerste problemen voor studenten en universiteiten, omdat Zwitserland van diverse onderzoeksprogramma’s dreigde te worden uitgesloten. Bij later initiatieven over migratieonderwerpen kreeg de SVP de kous op de kop en leed een smadelijke nederlaag. Maar het Masseneinwanderungsinitiative moest nog altijd in wetgeving worden omgezet.
Afgelopen vrijdag was het zover. De parlementscommissie die ermee belast was, presenteerde haar oplossing. Artikel 1 schrijft voor, dat de regering alles moet doen om de werkgelegenheid te stimuleren. Artikel 2 schrijft voor, dat als de immigratie een bepaalde grenswaarde overstijg, de bedrijven verplicht worden om hun vacaturs bij het arbeidsbureau te melden. En artikel 3 zegt, dat er verdere maatregelen kunnen worden genomen als artikel 1 en 2 niet tot het gewenste effect (wat dat dan ook moge wezen) leidt.
Het ziet er niet naar uit, dat SVP of andere partijen zich zullen weren tegen dit uitvoeringsvoorstel. Iedereen is eigenlijk blij, dat er een oplossing gevonden is die de EU niet tegen de haren instrijkt, want onder de streep had zelfs de SVP weinig zin om met Brussel te onderhandelen, nu gebleken was, dat zelfs de Britten daarvoor koudwatervrees hebben. En daarmee was het Masseneinwanderungsinitiative achteraf niet meer dan een storm in een glas water.

Je kunt je afvragen wat de waarde van dergelijke initiatieven is. De SVP kon zich er destijds uitstekend mee profileren. Maar het resultaat is nul, en de hele actie heeft vooral onzekerheid opgeleverd, en daarmee veel schade aangericht.
Het zou zomaar kunnen zijn dat dat ook voor het Brexit geldt. Grote schade aan de Britse economie gedurende de jaren van onzekerheid, maar alles blijft bij het oude. Zulke referenda zijn schadelijk, ook voor de roep van de directe democratie.

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s