Ombudsman: Overheid informeert onvoldoende over verlies Nederlanderschap

Er is deze keer eens goed nieuws over de Nederlandse overheid en dubbele nationaliteiten. Dat komt niet van de overheid zelf, maar van de nationale ombudsman. Die stelt na een uitvoerig onderzoek vast, dat de Nederlandse overheid Nederlanders in het buitenland onvoldoende informeert over het feit dat zij in een aantal gevallen hun Nederlanderschap kunnen kwijtraken als ze een tweede nationaliteit aannemen, of als ze hun paspoort niet minstens elke 10 jaar verlengen.

De wetgeving hierover is vastgelegd in de Rijkswet op het Nederlanderschap. Het gaat te ver om alle details hier te noemen.
Hoofdregel één is: als je als Nederlander een andere nationaliteit aanneemt, verlies je op dat moment (automatisch) je Nederlanderschap. Er zijn uitzonderingen voor mensen die gehuwd zijn met iemand die die nieuwe nationaliteit al heeft en voor kinderen die in het betreffende land geboren zijn of er lang gewoond hebben.
Hoofdregel twee is: als je naast je Nederlandse nationaliteit nog een andere nationaliteit hebt, en je woont buiten de EU en “de Antillen”, dan verlies je je Nederlanderschap als je niet minstens elke 10 jaar een Bewijs van Nederlanderschap of een Nederlands paspoort aanvraagt.

De ombudsman stelt nu vast, dat de Nederlandse overheid de betroffenen niet of onvoldoende informeert over het feit dat ze hun Nederlanderschap dreigen te verliezen. Omdat het verlies automatisch gaat (je krijgt er zelfs geen bericht over en er is ook geen beroep mogelijk tegen het verlies) komen velen er pas achter als ze hun Nederlandse paspoort willen verlengen of als ze aan de Nederlandse grens staan.

De ombudsman heeft ook adviezen voor de Nederlandse overheid:

  • Informeer de juiste mensen actief en gericht;
  • Tref een spijtoptantenregeling voor mensen die onbewust en ongewild hun Nederlanderschap hebben verloren.

Het goede nieuws is, dat de ombudsman het probleem erkent en vindt dat de overheid er eens wat aan moet gaan doen. Maar de vraag is, of de ombudsman wel de juiste opdrachten heeft gegeven.

Informeer de juiste mensen actief en gericht
Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Het fundamentele probleem is, dat de Nederlandse overheid geen enkele administratie heeft van Nederlanders in het buitenland. Hoe moet de overheid er dan achter komen, wie de juiste mensen zijn? Tegenwoordig hangen op de Nederlandse ambassades netjes briefjes, dat je je Nederlanderschap kunt verliezen. Als je je paspoort komt verlengen, krijg je zo’n briefje mee. Dat is zonder meer met de beste bedoelingen gemeend, maar het probleem lag toch net bij de mensen die hun paspoort niet binnen tien jaar verlengen? En ook voor het verkrijgen van een nieuwe nationaliteit kom je niet eerst langs bij de ambassade voor een kakelvers Nederlands paspoort.
Het probleem zit dan ook dieper: er is geen administratie. Zelfs de simpelste biljartclub heeft een ledenadministratie, maar de BV Nederland heeft, u leest het goed, geen ledenlijst.

Nee, hij is er echt niet. Binnen Nederland is er de gemeentelijke basisadministratie. Daar staat, voorzover je ten minste in Nederland woont, ook je nationaliteit in vermeld, zodat het van alle inwoners van Nederland duidelijk is, wie er Nederlander is en wie niet. Maar als je niet in Nederland woont, sta je niet in die administratie. En andere administraties zijn er niet. Toen ik, nu bijna zeven jaar geleden, het stadhuis van Nieuwegein bezocht om te melden, dat ik naar Zwitserland wilde emigreren, bleek ik in een administratief gat te vallen. Ik hoefde niet te bewijzen dat ik ging emigreren en evenmin hoefde ik informatie te verstrekken over mijn nieuwe woon- en verblijfplaats. “Nee hoor, u bent nu uitgeschreven en dat is dan dat,” zei de vriendelijke ambtenaar. “Veel geluk in Zwitserland, meneer Laan!” En dat was dan inderdaad dat. Ik heb een vriendelijk verhuisbriefje geschreven aan de Belastingdienst (ik verwachtte nog geld terug te krijgen en dan is het fijn, als ze je kunnen vinden) en de Belastingdienst heeft inderdaad wat leuks met mijn girorekening gedaan en op mijn nieuwe Zwitserse adres nog ooit iets gemompeld over conserverende aanslagen (zonder ze ooit op te leggen), maar – ik val in herhalingen – dat was dat.

Mocht u nog ooit voor de Nederlandse Belastingdienst of andere Nederlandse instanties op de vlucht willen slaan, doet u dan als ik: ga naar het stadhuis en zeg dat u naar het buitenland verhuist. Er kraait gegarandeerd geen Nederlandse haan meer naar u.

Is dat op te lossen? Jawel. Zo kunnen Zwitsers hun land niet verlaten op de manier die ik hierboven beschreef. Men is verplicht zich bij de ambassade van het nieuwe woonland te melden. En zo ontstaat een “ledenlijst”. En informeert de overheid. En stuurt je automatisch de stembescheiden toe bij verkiezingen, referenda en andere Abstimmungen. Als Nederlander moet je je actief registreren, bij elke verkiezing opnieuw. Hoef je als Zwitser niet. Leve de “ledenlijst”. Ook voor Nederland zelf is die lijst handig. Immers, er is weer een mogelijkheid minder om voor de Nederlandse bureaucratie te kunnen vluchten door “spookburger” te worden.

Ook maar een ledenlijst voor Nederlanders in den vreemde? Waarom niet! Het enige probleem is “het begin”. Hoe krijg je alle administratief onvindbare Nederlanders (het zijn er ergens tussen de 700.000 en de 1.200.000 – alleen die bandbreedte geeft al aan dat men werkelijk geen flauw idee heeft over Nederlanders buiten Nederland) op die lijst? Maar goed, alle begin is moeilijk. In elk geval: alle mensen die zich actief melden, komen op de lijst. En alle Nederlanders die Nederland verlaten ook, en iedereen die om wat voor reden dan ook bij de Nederlandse ambassade komt (paspoort aanvragen…) ook.

Er moet een spijtoptantenregeling komen
Ook dat is goed bedoeld, natuurlijk. Maar het is niet meer dan een pleister op de wonde. (Ex-)Nederlanders die een tweede nationaliteit hebben aangenomen en daarom tot hun eigen verbazing  hun Nederlanderschap hebben verloren, hebben voor het verkrijgen van die tweede nationaliteit vaak heel veel moeten investeren. Hier in Zwitserland duurt de procedure minstens een jaar (maar het kunnen er ook makkelijk twee of drie worden) en kunnen de kosten makkelijk duizenden euro’s bedragen. Dat je achteraf je Nederlandse pas terugkrijgt is mooi, maar waarschijnlijk moet je dan ook weer afscheid nemen van je duur bevochten nieuwe pas.

Wat betreft de tien-jaar-regel: het is nogal suf om een regeling op te stellen dat je je Nederlanderschap kwijtraakt als je nog een andere pas hebt en tien jaar geen Nederlandse pas besteld hebt – en vervolgens een spijtoptantenregeling opstelt om die Nederlandse pas weer terug te krijgen. Dan kun je beter die hele tien-jaar-regel schrappen.

Hoe dan wel?
Het antwoord staat eigenlijk hierboven al:

  • Begin met die ledenlijst van de BV Nederland
  • Schaf de tien-jaar-regel af
  • en (dat stond hierboven nog niet) stop met moeilijk doen over dubbele nationaliteiten. Het streven naar louter enkelvoudige nationaliteiten komt uit de 19e eeuw en is inmiddels meer dan achterhaald.
Advertenties

5 reacties

Opgeslagen onder Bureaucratie, of de Strijd om de Paarse Krokodil, Dubbele nationaliteit, Grensperikelen, Inburgering, Mijn emigratie - zomer 2009, Nederlandse bureaucratie, Nederlandse verkiezingen

5 Reacties op “Ombudsman: Overheid informeert onvoldoende over verlies Nederlanderschap

  1. Au, de dubbele nationaliteiten zijn juist een hekel onderwerp in Nederland ….

    Maar toch hoop ik dat jouw 3 punten worden vergenomen.

    Zonnige groet,

    • Ja daar weet ik inmiddels alles van. Nederland en Oostenrijk bevinden zich wat dat betreft nog in de 19e eeuw, terwijl de rest van West-Europa allang de stap in de 21e eeuw heeft gezet.

  2. Renate

    Sinds een jaar of 3 bestaat er zo’n lijst. Bij 15 gemeentes in Nederland registreren, kan ook per mail. Bij mutaties van verhuizing in buitenland ook doorgeven. Wij hebben net een rekening van Hefo (waterschap ) huis Nederland ontvangen op nieuw adres in Zwitserland. Werkt goed, alle instanties weten ons te vinden. Gewoon effe kijken op site overheid, daar is alles te vinden ook wat een Nederlander Moët weten die in het buitenland woont.

    • Je bedoelt de RNI (Registratie Niet-Ingezetenen), Renate?
      Ik vond na enig zoeken hier de informatie van de overheid. Er zijn inmiddels 19 van die gemeentes, en voor registratie moet je “persönlich go z’erschine”, dat kan dus blijkbaar niet via mail. Ik heb eens bij een van die gemeentes geïnformeerd of een dergelijke registratie in mijn geval zinvol is en hoe het allemaal in zijn werk gaat. Ik vind het eerlijk gezegd nogal gek dat zoiets alleen fysiek in Nederland kan en bv. niet bij een ambassade…

      • Renate

        Ja hoor mijn man heeft het via de email met burgerzaken Leeuwarden gedaan , mailtje met bijlagen kopie id. kaart en B bewilligung. Gewoon doen, het is immers onmogelijk voor de meesten om even terug te komen voor een handeling van nog geen 5 minuten. Je zal maar in Zuid Amerika wonen en 1 maal per 5 jaar kunnen terugkomen. Gewoon doen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s