Democratie te koop

De directe democratie in Zwitserland is geen wassen neus. Zoals al eens gezegd: over vrijwel alles kan een Zwitser een referendum verlangen – als hij daarvoor ten minste voldoende handtekeningen bij elkaar krijgt. Dat kunnen er enkele tientallen of honderden zijn in een gemeente, enkele duizenden in een kanton, tot 100.000 stuks voor een landelijk referendum.

Het is hier heel normaal, om op straat aangesproken te worden, of je wellicht een handtekening wilt zetten voor Volksinitiative weetikveel. Omdat de handtekeningenverzamelaars geen Zwitsers paspoort aan mij verstrekken, bedank ik altijd vriendelijk. Als buitenlander heb je niks in te brengen, en als ik zou ondertekenen, zou ik zelfs strafbaar zijn – en de verzamelaar ook. Ook bij tijdschriften van verenigingen zitten vaak handtekeningenformulieren, als er een referendum verlangd wordt waar ook je vereniging voorstander van is.

Het telkens weer verzamelen van handtekeningen is geen eenvoudige klus. Al is het maar omdat er jaarlijks tientallen referenda tot stand komen (en nog veel meer niet tot stand komen): veel Zwitsers lijden langzaamaan aan schrijfkramp met al die handtekeningenacties.

Handtekeningen verzamelen wordt dan ook een steeds professionelere aangelegenheid. Zozeer zelfs, dat het wordt uitbesteed aan studenten. Afhankelijk van de situatie verzamelt een student tien tot vijfentwintig handtekeningen per uur. En dat tikt aan: vaak wordt tot anderhalve frank per handtekening betaald. Bij het referendum over de ziektekostenverzekering van afgelopen herfst hebben de medische en farmaceutische organisaties zelfs tot vier frank per handtekening neergeteld. Als je geld hebt, kun je een referedum dus min of meer kopen. Min of meer, want iemand geld bieden voor zijn eigen handtekening is nog altijd verboden.

Wat ook verboden is, is het vervalsen van handtekeningen. En dat gebeurt steeds meer. Onlangs vielen twee handtekeningenverzamelaars door de mand. Ze hadden voor 350 valse handtekeningen een bladzijde met namen en adressen uit het telefoonboek overgeschreven. De kans dat je door de mand valt is trouwens groter dan je denkt: de verzamelde handtekeningen worden vrij nauwkeurig gecontroleerd en natuurlijk valt het op als je een netjes op achternaam gealfabetiseerde lijst van 350 handtekeningen inlevert…

Stemmen uit de politiek roepen nu dat het verboden moet worden om professioneel handtekeningen te verzamelen. Democratie moet niet te koop zijn. Een waar woord. Daarbij gaan deze politici voorbij aan het feit, dat democratie ook zonder professionele handtekeningenjagers al een kwestie van geld is. Hoe meer geld een partij of een initiatiefcomité heeft, hoe meer er besteed kan worden aan campagnes. Dat geldt niet alleen voor Zwitserland, waar de SVP dermate grote campagnekassen heeft dat regelmatig complete intercitystations dichtgeplakt worden met hun extreemrechtse haatposters. Kijk ook maar eens naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen.

Advertenties

1 reactie

Opgeslagen onder Democratie, Politiek, Typisch Zwitsers

Een Reactie op “Democratie te koop

  1. Roland Bol

    Dit zegt Wall Street Journal ervan:
    ” After the election, Washington remained aligned exactly as it was Tuesday morning, despite $6 billion in spending and 1.2 million political ads in the presidential race alone.”
    Net een spoorwegbedrijf: stilstaan kost een hoop geld.
    En dan hebben ze nog geluk dat de uitslag zo duidelijk is dat die niet met een paar duizend advokaten aangevochten gaat worden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s