Ministersverkiezingen

Nu de parlementsverkiezingen voorbij zijn, kan het nieuwgekozen parlement zich wijden aan de ministerverkiezingen. Wat dat betreft gaat het er hier dus wat anders aan toe dan in de meeste landen. Geen kabinetsformatie, geen formateurs of informateurs en geen thee-met-koekjes bij de koningin. Ministers worden hier domweg gekozen door het parlement. Zeven stuks. De gekozen dames en heren moeten het dan verder onder elkaar maar uitzoeken. Ze moeten de zeven departementen onder elkaar verdelen, en ze moeten het ook verder met elkaar eens worden, want de Bundesrat moet met één stem spreken.

Tot voor een paar jaar waren de verkiezingen voor de Bundesrat een saai, verplicht nummer. Sinds 1959 gold namelijk de Konkordanz: de vier grote partijen (socialisten, liberalen, christendemocraten en “burgerlijken” – lees: SVP) hadden een heel ruime meerderheid in de parlementen en hanteerden een Zauberformel bij de verdeling van de ministersposten: de drie grootste partijen kregen elk 2 ministers, de vierde partij kreeg er eentje.

Dat ging goed totdat de SVP in 2003 onder Blocher ineens de grootste partij werd en in plaats van één post, twee posten eiste, ten koste van de christendemocraten. Blocher werd minister, maar bleef wat hij was: een onmogelijke kerel met wie geen land te bezeilen is, laat staan te besturen. In 2007 was de SVP nog steeds de grootste partij. Blocher was de grote Macher onder zijn eigen partijgenoten, maar de rest van het parlement kon zijn bloed wel drinken. Men wilde de Konkordanz respecteren – dus de SVP als grootste partij twee ministers gunnen – maar Blocher kwam er niet meer in, dat was wel duidelijk. De andere partijen spraken dus onder elkaar af dat ze een SVP-kandidaat zouden kiezen met wie in elk geval wel een verstandig woord te wisselen viel. De keuze viel op Eveline Widmer-Schlumpf. Toen ze haar uitverkiezing aanvaardde, werd ze als dank door Blocher en co. uit de partij gezet. Sindsdien heeft ze haar eigen partij: de BDP. En de SVP zeurt als een jengelende kleuter bij de snoeprekken van de supermarkt dat de Konkordanz niet nageleefd wordt en dat ze recht heeft op twee ministers. De rest van de politiek handelt als een verstandige moeder: ook bij tussentijdse ministersverkiezingen kreeg het kleutertje geen snoep c.q. de SVP geen tweede minister. Ze moeten het doen met Ueli Maurer, u weet wel, die minister die bij IKEA Saab militaire vliegtuigen wil kopen.

Na de recente verkiezingen is het politieke landschap verder veranderd. De meeste zittende ministers stellen zich opnieuw verkiesbaar, behalve de socialistische minister Micheline Calmy-Rey. En de SVP blijft azen op een tweede ministerspost. Daarbij spelen twee vragen: welke kandidaat denkt de SVP naar voren te schuiven, en ten koste van wie moet die kandidaat minister worden?

De SVP heeft inmiddels begrepen dat het weinig zin heeft om een hardliner als Blocher of Brunner kandidaat te stellen. De verkiezingen van 2007 hebben duidelijk gemaakt dat de SVP alleen geaccepteerd wordt als ze kandidaten stelt waar mee samen te werken valt, en dat kun je met Blocher en Brunner vergeten. Ze kwamen daarom met ene meneer Zuppiger op de proppen. Dat leek een slimme zet, totdat – nota bene in de SVP-gezinde krant Weltwoche – ontdekt werd dat Zuppiger als executeur-testamentair flink had zitten graaien in een erfenis waar hij helemaal geen recht op had. Exit Zuppiger. De SVP heeft nu een andere kandidaat naar voren gebracht, de voorzitter van de boerenbond Hansjörg Walter. Die wordt door veel partijgenoten ronduit als “links” bestempeld – voor wat dat waard is vanuit het perspectief van een extreemrechtse partij. Of de SVP het daarmee gaat redden is echter de vraag: de groen-liberale partij GLP liet gisteren weten dat ze het wel gehad heeft met de tweederangskandidaten van de SVP en dat ze geen zin heeft om de SVP aan twee ministers te helpen. Dat zou wel eens een beslissende rol kunnen spelen in de verkiezingen. De stemmen van de GLP zouden wel eens kunnen gaan bepalen naar welke kant het dubbeltje de frank gaat vallen.

Ten koste van wie zou die tweede SVP-minister – God verhoede het – dan moeten gaan? Als het aan de SVP ligt, ten koste van Widmer-Schlumpf. De partij heeft de Abwahl van hun icoon Blocher nog steeds niet verwerkt en zou het liefst wraak nemen. SVP-kandidaat Walter kan waarschijnlijk wel rekenen op de steun van de boeren en van een aantal oostzwitserse parlementariërs (niet alleen wijzen, maar ook Walter komt uit het oosten en datzelfde oosten is momenteel ondervertegenwoordigd in de regering). Maar de meeste niet-SVP-parlementariërs zijn best tevreden met wat minister Widmer-Schlumpf de afgelopen tijd gedaan heeft. Weliswaar is haar BDP te klein om op grond van de Konkordanz aanspraak op een ministerspost te kunnen maken, maar net als de vorige keer zal ze waarschijnlijk als “SVP”-minister gekozen worden. De kans dat zij abgewählt wordt ten gunste van een “echte” SVP-kandidaat is dan ook niet zo groot.

Minder vast in het zadel zit de rechtsliberale minister Schneider-Ammann. Hij zit nog geen jaar in de regering, en het zou zomaar kunnen dat SVP’er Walter het gaat redden ten kosten van deze rechtse liberaal. Het is niet uit te sluiten dat met name een aantal socialisten liever een linkse, tolerante SVP’er in de regering heeft dan een rechtse liberaal (ik vraag me dan wel af hoe links en tolerant een SVP’er kan zijn, en of deze socialisten op deze manier niet een paard van Troje op het pluche helpen). Bovendien kan de socialistische minister Sommaruga dan waarschijnlijk het departement van economische zaken gaan besturen in plaats van het nogal ondankbare departement van justitie waar zij momenteel de scepter zwaait. Dat gaat dus nog spannend worden, morgen.

Morgen vanaf half 8 ’s ochtends begint het hele theater in het openbaar. Vandaag en vannacht zullen de partijen hun laatste onderhandelingen voeren en strategieën bedenken (de messen slijpen is niet nodig – Zwitserse zakmessen zijn en blijven vlijmscherp). Eén voordeel heeft het allemaal wel: wat er ook gebeurt, morgen heeft Zwitserland weer een regering. Kabinetsformaties van 540 dagen zul je hier niet zien.

Advertenties

5 reacties

Opgeslagen onder De SVP en racisme, Democratie, Politiek, Typisch Zwitsers

5 Reacties op “Ministersverkiezingen

  1. Stefanie Laan Stoffels

    Hoe dan ook: morgen is er een regering.
    Toch jammer dat ze de thee-met koekjes moeten missen 🙂
    Mogen ze niet ergens warme chocolademelk met slagroom komen drinken?;-)
    Ben wel benieuwd welke ministers het gaan worden!

  2. Pingback: Ministersverkiezingen | switzerland | Scoop.it

  3. Pingback: Ministersverkiezingen « zwitserland

  4. Roland Bol

    Maar zeven ministers? Zweden heeft er 24! De smoelenbak:
    http://www.regeringen.se/content/1/c6/16/08/13/6c55cce8.pdf
    Natuurlijk 12 mannen en 12 vrouwen.
    OK – we kennen hier het begrip staatssecretaris niet, die heten ook allemaal minister, maar we hebben toch al 13 ministeries.
    Detail: de EU-minister valt niet onder Buitenlandse Zaken (wat je misschien zou verwachten) maar onder Algemene Zaken – aangezien de EU zich met alles bemoeit.

    De koning heeft niets over de formatie te vertellen, dus ook hier geen thee-met-koekjes.

    Vraag die overblijft: hoe worden de ministers in Zwitserland dan officieel gekozen? Tot nu toe was dat kennelijk een voorgekookte zaak, maar nu wordt het dus koppen tellen. En dan geen domme foutjes maken zoals bij de Eerste-Kamerverkiezingen in Nederland.

    • Ze worden gekozen in een verenigde vergadering van de National– en Ständerat, zeg maar de 1e en 2e Kamer samen. In totaal 246 parlementariërs dus. Per ministerspost is er een verkiezing, die uit meerdere rondes kan bestaan. In de eerste twee rondes mag in principe op iedereen naar keuze worden gestemd, in de daaropvolgende rondes mag niet meer op kandidaten gestemd worden die in de 2e stemronde geen stemmen kregen, en valt telkens de kandidaat met de minste stemmen af. Zodra een kandidaat de absolute meerderheid van de stemmen heeft, is hij of zij gekozen. Zie ook mijn blog over een eerdere ministersverkiezing.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s